Dansrages van de twintigste eeuw

Waarom tientallen jaren werk op het podium

Een revue die door de twintigste eeuw beweegt, heeft een prachtige structuur. Bijna elk decennium had een dans die jongeren omarmden, ouderen zorgen baarde en die iedereen vandaag herkent. Kostuums doen het halve werk: een jurk met franjes zegt jaren twintig nog voordat iemand beweegt, een flared broek zegt jaren zeventig. Een beetje kennis van elke rage maakt de nummers leuker om te plaatsen. Wat volgt is algemene geschiedenis, ontleend aan Wikipedia's artikelen over elke dans; de keuze en volgorde van nummers in een show is aan de show zelf. Lees het als een veldgids voor de avond: een paar aanwijzingen om naar te luisteren en op te letten, zodat elke kostuumwissel en muziekverandering je ruwweg vertelt waar op de dansvloer van de eeuw je bent beland.

De charleston

De charleston is vernoemd naar de havenstad Charleston in South Carolina. Het ritme ervan bereikte de mainstream dansmuziek via een melodie uit 1923, 'The Charleston', van de componist en pianist James P. Johnson, afkomstig uit de Broadway-show Runnin' Wild. De dans is waarschijnlijk voortgekomen uit oudere Afrikaans-Amerikaanse uitdagingsdansen, en in Harlem werd het een snelle trappende pas, waarbij de voeten naar voren en naar achteren flikkeren. Het hoogtepunt lag in 1926 en 1927. Let op het podium op zwaaiende knieën, trappende hakken en vliegende kralenfranje.

Swing en de Lindy Hop

Swingdansen ontwikkelde zich tussen de jaren twintig en veertig van de twintigste eeuw, parallel aan de swingstijl in de jazz. Honderden stijlen kwamen en gingen; de bekendste vandaag is de Lindy Hop, ontstaan in 1928 in de Afro-Amerikaanse gemeenschappen van Harlem. Het combineert partnerdansen en solodansen, en de kenmerkende beweging is de swingout, waarbij partners wisselen tussen een open, hand-in-hand positie en een gesloten positie. Jitterbug werd een verzamelnaam voor deze snelle, springerige dansen. Op het podium betekenen swingnummers koppels, spins en lifts.

Rock-'n-roll

Rock-'n-roll kreeg vorm in Amerika in de late jaren 1940 en vroege jaren 1950, waarbij rhythm-and-blues werd vermengd met gospel, jazz, boogiewoogie en country, en in 1954 kreeg het zijn naam. De backbeat, doorgaans van de snaredrum, maakte er in de eerste plaats dansmuziek van. Tieners vonden dat ritme ideaal om de jitterbug uit de bigbandjaren nieuw leven in te blazen, en nieuwe dansrages volgden op schooldansen en feestjes in kelders. Volle rokken en snel voetenwerk bepalen het vertrouwde beeld van dat tijdperk.

De wending

De twist werd geïnspireerd door rock-and-roll en groeide vanaf 1959 tot in de vroege jaren zestig uit tot een wereldwijde rage. Chubby Checkers versie van 'The Twist' bereikte in 1960 de nummer één positie en opnieuw in 1962. De passen zijn eenvoudig: voeten ongeveer op schouderbreedte, heupen, torso en benen draaien samen op de bal van de voeten, armen gestrekt en bijna stil. Time magazine merkte op dat de dansers elkaar nauwelijks aanraken. Het is het decennium dat je het makkelijkst herkent vanaf de achterkant van de zaal.

Disco

Disco ontstond eind jaren zestig in het Amerikaanse stadsnachtleven, gebouwd op four-on-the-floor-beats, syncopische baslijnen, strijkers en blazers. De discotheken zelf waren grotendeels een Franse uitvinding. In oktober 1975 regeerde de Hustle op de dansvloer, en de film Saturday Night Fever uit 1977 bracht discodansen naar het grote publiek. De look is onmiskenbaar: discobollen, flitsend gekleurd licht en outfits die losjes zitten om te kunnen bewegen. Discobollen en flitsend kleurgebruik zijn kenmerkend.

Pop en het einde van de eeuw

Popmuziek in haar moderne vorm dateert van medio jaren vijftig in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, en betekende een tijdlang ongeveer hetzelfde als rock-and-roll. Later ging het staan voor muziek met herhaalde refreinen, pakkende hooks en tempo's die gemaakt zijn om op te dansen, met ontleningen aan rock, dance en Latijnse stijlen. Dat maakt de laatste decennia van een eeuwrevue het meest gevarieerd: choreografie uit muziekvideo's, groepsroutines en grote vocale nummers. De praktische gids behandelt de avond zelf.

Lees verder: Cabaretshow in Praag: de moeite waard?