Η παράδοση του καμπαρέ στην Πράγα

Μια πόλη με τη δική της σκηνή ποικιλίας

Η Πράγα δεν εισήγαγε απλώς το καμπαρέ. Τις δεκαετίες πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η πόλη έχτισε τη δική της παράδοση επιθεώρησης, τραγουδιού και κωμικού θεάτρου, με μεγάλο μέρος της στα τσεχικά, αναμειγνύοντας τζαζ, κλόουν και επίκαιρο χιούμορ. Οι επισκέπτες συναντούν ελάχιστα από αυτή την ιστορία άμεσα σήμερα, επειδή μεγάλο μέρος της εξαρτιόταν από τη γλώσσα. Εξηγεί όμως γιατί η ιδέα μιας βραδιάς με τραγούδια, σκετς και χορό σε ένα τραπέζι νιώθει σαν στο σπίτι της εδώ. Δύο ονόματα έχουν τη μεγαλύτερη σημασία: το Liberated Theatre των μεσοπολεμικών χρόνων και το θέατρο Semafor που ιδρύθηκε το 1959.

Το Απελευθερωμένο Θέατρο

Το Osvobozené divadlo, το Απελευθερωμένο Θέατρο, ιδρύθηκε το 1926 ως το θεατρικό τμήμα του Devětsil, μιας ένωσης Τσέχων καλλιτεχνών της πρωτοπορίας. Το πρώιμο έργο του άντλησε από τον Ντανταϊσμό, τον Φουτουρισμό και το τσεχικό κίνημα που ονομάζεται Ποιητισμός, και έδωσε νέα έμφαση στον φωτισμό και στην επαφή μεταξύ ηθοποιών και κοινού. Ανέβασε έργα σύγχρονων συγγραφέων όπως ο Apollinaire, ο Jarry και ο Cocteau, παράλληλα με τα δικά του έργα. Το θέατρο λειτούργησε μέχρι το 1938 και αποτέλεσε σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής σκηνής της Πρώτης Τσεχοσλοβακικής Δημοκρατίας.

Ο V+W και η Vest Pocket Revue

Το 1927 δύο φοιτητές νομικής, ο Jiří Voskovec και ο Jan Werich, εμφανίστηκαν με τη δική τους παράσταση, το Vest Pocket Revue, ένα μοντάζ από ντανταϊστικά ευρήματα, πνευματώδες χιούμορ και τζαζ τραγούδια. Ήταν αίσθηση, και το δίδυμο εντάχθηκε στον θίασο. Ο πιανίστας και συνθέτης Jaroslav Ježek προστέθηκε την ίδια χρονιά, και τα τραγούδια του με επιρροές από τζαζ έγιναν κεντρικά για το θέατρο. Οι Voskovec και Werich, γνωστοί απλώς ως V+W, φορούσαν μάσκες κλόουν εμπνευσμένες από τους κλόουν Fratellini και αργότερα διηύθυναν οι ίδιοι το θέατρο.

Forbíny και επίκαιρο χιούμορ

Μία από τις επινοήσεις του Απελευθερωμένου Θεάτρου ήταν η forbína, ένας αυτοσχέδιος διάλογος που εκτελούνταν στο μπροστινό μέρος της σκηνής, μπροστά από την αυλαία, αντιδρώντας συχνά στα πολιτικά και πολιτιστικά γεγονότα της εποχής. Τα πρώιμα προγράμματα ήταν χαλαρά, βασισμένα στον αυτοσχεδιασμό και στις αντιδράσεις του κοινού. Από το 1932 τα έργα έγιναν ανοιχτά πολιτικά και προειδοποιούσαν κατά του ναζισμού, γεγονός που επέφερε λογοκρισία και διαμαρτυρίες. Το θέατρο έκλεισε τον Νοέμβριο του 1938 και, μετά από μια σύντομη μεταπολεμική αναβίωση, δεν επέστρεψε.

Το Σηματοφόρο και οι μικρές φόρμες

Μια νέα γενιά ψυχαγωγίας στην πράγα έφτασε με το Semafor, που ιδρύθηκε το 1959 από τους Jiří Suchý και Ferdinand Havlík. Το όνομα είναι ακρωνύμιο του Sedm Malých Forem, επτά μικρές φόρμες, που καλύπτουν μουσική κωμωδία, ποιητικό θέατρο, ιστορία τραγουδιού, τζαζ, εικαστικές τέχνες, κινηματογράφο και ένα ελεύθερο είδος. Το Semafor ήταν το σημείο εκκίνησης για πολλούς Τσέχους μουσικούς, μεταξύ αυτών ο Karel Gott και η Hana Hegerová, και ο Suchý εμφανιζόταν εκεί για δεκαετίες. Παρουσιάζει το ίδιο μείγμα τραγουδιού, κωμωδίας και μουσικής που καθόρισε τις μεσοπολεμικές σκηνές της πόλης.

Γείτονες στη Βιέννη και την Κρακοβία

Η σκηνή της Πράγας αναπτύχθηκε ανάμεσα σε στενούς συγγενείς. Στη Βιέννη, το γαλλικό μοντέλο ενέπνευσε το Jung-Wiener Theater zum lieben Augustin, που στεγαζόταν στο Theater an der Wien, και τη δεκαετία του 1920 καλλιτέχνες όπως ο Fritz Grünbaum και ο Karl Farkas εργάστηκαν στο Kabarett Simpl. Στην Κρακοβία, το λογοτεχνικό καμπαρέ Zielony Balonik, που ίδρυσαν τοπικοί ποιητές, συγγραφείς και καλλιτέχνες στα τελευταία χρόνια των Διαμελισμών της Πολωνίας, θεωρείται η απαρχή του πολωνικού kabaret. Κάθε πόλη πήρε την παριζιάνικη ιδέα του τραγουδιού και της σάτιρας στο τραπέζι και την έκανε τοπική, όπως έκανε η Πράγα με τους V+W.

Από τη σάτιρα στο θέαμα

Οι σημερινές διεθνείς παραστάσεις στην Πράγα βρίσκονται στο άλλο άκρο του φάσματος από τους V+W. Εκεί όπου το Liberated Theatre βασιζόταν στο τσέχικο λογοπαίγνιο και την πολιτική, μια ρεβύ δεκαετιών βασίζεται στο κοστούμι, τη χορογραφία και τη μουσική που όλοι αναγνωρίζουν. Αυτό την καθιστά προσιτή στους επισκέπτες, με κόστος το τοπικό τσίμπημα. Αν η ιστορία σας ελκύει, αναζητήστε αρχειακές ηχογραφήσεις των τραγουδιών του Ježek, που ακόμη επανεκδίδονται· για τη βραδιά αυτή καθαυτή, ο οδηγός χορού εξηγεί τα στυλ που δανείζεται μια ρεβύ.

Διαβάστε στη συνέχεια: Χορευτικές τρέλες του εικοστού αιώνα